CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ SUY TỦY XƯƠNG MẮC PHẢI VÔ CĂN
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Suy tủy xương (AA) mắc phải vô căn là một tình trạng hiếm gặp, đe dọa tính mạng, đặc trưng bởi sự phá hủy tế bào gốc tạo máu thông qua cơ chế miễn dịch. Bệnh biểu hiện bằng tình trạng giảm các dòng tế bào máu ngoại vi (ít nhất hai dòng) kèm theo tủy xương giảm tế bào. Mặc dù đã có những tiến bộ trong điều trị, thực hành lâm sàng vẫn còn nhiều khác biệt về chẩn đoán và quản lý tối ưu. AA là một chẩn đoán loại trừ, tập trung vào: (i) xác nhận tình trạng giảm tế bào tủy qua tủy đồ và sinh thiết tủy xương; (ii) loại trừ các bệnh lý ác tính, hội chứng loạn sinh tủy thể giảm sinh (hMDS), thâm nhiễm tủy và các nguyên nhân thứ phát (nhiễm trùng/thuốc/hóa chất); và (iii) tầm soát suy tủy xương di truyền (IBMF) ở bệnh nhân trẻ tuổi hoặc có gợi ý về lâm sàng/tiền sử gia đình.
Các hướng dẫn quốc tế gần đây nhấn mạnh việc mở rộng các xét nghiệm chẩn đoán trước khi bắt đầu điều trị đặc hiệu, bao gồm: đếm tế bào dòng chảy (flow cytometry) tìm PNH clone, tầm soát đột biến soma (panel dòng tủy) và đo độ dài telomere — đặc biệt trong các trường hợp suy tủy nặng, rất nặng hoặc kháng trị. Thực hiện xét nghiệm HLA sớm là yếu tố then chốt cho các bệnh nhân có chỉ định ghép.
Điều trị dựa trên hai trụ cột chính: ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài (HSCT) và liệu pháp ức chế miễn dịch (IST). Các hướng dẫn cập nhật năm 2024 (Hiệp hội huyết học Anh - BSH) và 2026 (Hiệp hội huyết học Mỹ - ASH) thống nhất rằng lựa chọn ban đầu phụ thuộc vào mức độ nặng của bệnh (theo tiêu chuẩn Camitta cải tiến), tuổi sinh học và khả năng tìm được người cho phù hợp. Phác đồ IST chuẩn hiện nay cho AA mức độ nặng ở bệnh nhân không ghép tủy là sự kết hợp bộ ba: hATG, cyclosporine và eltrombopag, dựa trên dữ liệu từ thử nghiệm lâm sàng pha III RACE. Việc quản lý biến chứng cần được thực hiện sớm, tập trung vào: sử dụng chế phẩm máu lọc bạch cầu/chiếu xạ, dự phòng kháng sinh/kháng nấm (chống nấm sợi) khi chỉ số ANC < 0,5 × 10⁹/L, theo dõi quá tải sắt và tiến triển dòng thông qua thực hiện nhiễm sắc thể đồ định kỳ.
Các khoảng trống bằng chứng chính hiện nay bao gồm việc tối ưu hóa ghép từ người cho thay thế (người cho không cùng huyết thống phù hợp HLA-MUD/người cho nửa thuận hợp HLA-haplo), các chiến lược cá thể hóa dựa trên NGS và tính an toàn dài hạn của các thuốc đồng vận thụ thể TPO (TPO-RA) liên quan đến tiến triển dòng và huyết khối.
Từ khóa
Suy tủy xương mắc phải vô căn, suy tủy xương di truyền, dị ghép tế bào gốc tạo máu, liệu pháp ức chế miễn dịch