Đặc điểm hình ảnh bệnh viêm tụy tự miễn liên quan IgG4 tại Bệnh viện Bạch Mai

Tóm tắt

Mục tiêu: Mô tả đặc điểm hình ảnh viêm tụy tự miễn (Autoimmune Pancreatitis – AIP) liên quan IgG4 trên cắt lớp vi tính (CLVT) và/hoặc cộng hưởng từ (CHT).

Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả chùm ca bệnh được chẩn đoán viêm tụy tự miễn liên quan IgG4 theo tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng viêm tụy tự miễn năm 2018 của Hiệp hội Tụy Nhật Bản (Japan Pancreas Society – JPS) tại Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 2/2020 đến tháng 8/2025.

Kết quả: Nhóm 27 bệnh nhân (21 nam và 6 nữ), tuổi trung bình là 64,2 tuổi (24-85). Tổn thương lan tỏa gặp ở 19/27 bệnh nhân (70,4%), khu trú 3/27 bệnh nhân (11,1%), từng đoạn 2/27 bệnh nhân (7,4%), đa ổ 3/27 bệnh nhân (11,1%). Trong các thể không phải thể lan tỏa, 100% tổn thương thấy ở đầu tụy (8/8 bệnh nhân), 50% ở thân tụy (4/8 bệnh nhân) và 37,5% ở đuôi tụy (3/8 bệnh nhân). Dấu hiệu viền bao quanh tụy (“capsule-like rim”) quan sát thấy ở 22/27 bệnh nhân (81,5%). Đặc điểm ngấm thuốc: thì động mạch có 13/27 bệnh nhân (48,1%) xuất hiện kiểu ngấm thuốc dạng chấm, nốt (“speckled/dotted enhancement”) và 5/27 bệnh nhân (18,5%) ngấm thuốc kém, 100% tổn thương ngấm thuốc đồng nhất thì muộn (“homogeneous delayed enhancement”). Có 23/27 bệnh nhân được chụp MRI: hẹp ống tụy quan sát thấy ở 21/23 bệnh nhân (91,3%), dấu hiệu ống tụy xuyên qua tổn thương (“duct-penetrating”) tìm thấy ở 4/8 bệnh nhân (50%) không phải thể lan tỏa, 13/23 BN (56,5%) có hình ảnh ống tụy ngấm thuốc thì muộn (“enhanced duct sign”), tất cả bệnh nhân có tổn thương hạn chế khuếch tán trên DWI/ADC, tín hiệu trên T1W, T2W thay đổi. Số bệnh nhân có tổn thương ngoài tụy là 23/27 bệnh nhân (85,2%), trong đó chủ yếu là tổn thương ở đường mật (22/27, 81,5%), sau đó là thận (7/27, 25,9%), tuyến dưới hàm hai bên (1/27, 3,7%), xơ hóa sau phúc mạc (1/27, 3,7%). Có 6/27 bệnh nhân chẩn đoán nhầm với tổn thương ác tính, bao gồm cả tổn thương ở tụy và đường mật.

Kết luận: Bệnh lí viêm tụy tự miễn liên quan IgG4 có các đặc điểm có thể chẩn đoán được trên hình ảnh, bao gồm các đặc điểm về hình thái tổn thương, tính chất ngấm thuốc, đặc điểm của ống tụy chính, viền bao quanh tụy và các tổn thương ngoài tụy kết hợp. Nhận biết và tìm kiếm các dấu hiệu này trên hình ảnh giúp chẩn đoán chính xác bệnh, tránh đưa đến các phẫu thuật không cần thiết do chẩn đoán nhầm với các bệnh lý ác tính.